اعتدال

1. رعايت اعتدال در راه رفتن، سفارش لقمان به پسر خويش:
واقصِد فى مَشيِكَ ... . لقمان (31) 19

پرهيز از تكبّر

2. راه رفتن بدون تكبّر و خودپسندى، امر خداوند به بندگانش:
ولا تَمشِ فِى الاَرضِ مَرَحـًا اِنَّكَ لَن تَخرِقَ الاَرضَ ولَن تَبلُغَ الجِبالَ طولا.[34] اسراء (17) 37
3. اجتناب از راه رفتن با حالت تكبّر، توصيه لقمان به فرزندش:
ولا تُصَعِّر خَدَّكَ لِلنّاسِ ولا تَمشِ فِى الاَرضِ مَرَحـًا اِنَّ اللّهَ لا يُحِبُّ كُلَّ مُختال فَخور.لقمان (31) 18

پرهيز از سرمستى

4. اجتناب از راه رفتن، به صورت سرمستانه و مغرورانه، امر خداوند به بندگانش:
ولا تَمشِ فِى الاَرضِ مَرَحـًا اِنَّكَ لَن تَخرِقَ الاَرضَ ولَن تَبلُغَ الجِبالَ طولا. اسراء (17) 37
5. راه رفتن به دور از سرمستى و غرور، سفارش لقمان به فرزندش:
...ولا تَمشِ فِى الاَرضِ مَرَحـًا اِنَّ اللّهَ لا يُحِبُّ كُلَّ مُختال فَخور.[35]لقمان (31) 18
6. راه رفتن با حالت سرمستى و غرور، مورد بى مهرى و بغض خداوند:
ولا تُصَعِّر خَدَّكَ لِلنّاسِ ولا تَمشِ فِى الاَرضِ مَرَحـًا اِنَّ اللّهَ لا يُحِبُّ كُلَّ مُختال فَخور.لقمان (31) 18

تواضع

7. راه رفتن با تواضع و فروتنى، از اوصاف عبادالرّحمان:
وعِبادُ الرَّحمـنِ الَّذينَ يَمشونَ عَلَى الاَرضِ هَونـًا ... . فرقان (25) 63
نيز => همين مدخل، آداب راه رفتن، بدون تكبّر

حيا

8. راه رفتن يكى از دختران شعيب، با حالت حيا:
فَجاءَتهُ اِحدهُما تَمشى عَلَى استِحياء ... .قصص (28) 25

زینت و آراستگی

۹.انسان به اقتضای فطرت خویش، جویای پاکیزگی، زیبایی و آراستگی است و از ژولیدگی، پلیدی و پریشانی نفرت دارد. از آن جا که دین مقدس اسلام بر اساس فطرت الهی بنا شده است، به پیروانش دستور می‏دهد که خود را همواره پاکیزه نگه دارند و به ویژه در برخورد با دیگران، در این امر دقت بیشتری داشته باشند.

خداوند در آیه‏هایی از قرآن کریم، انسان‏ها را به آراستگی فرا می‏خواند و نظر کسانی را که به غلط، آراستگی و زینت را با دین و آموزه‏های ناب آن در تضاد می‏پندارند، مردود می‏شمارد:

قُل مَنْ حَرَّمَ زینةَ اللّه‏ِ الَّتی أَخْرَجَ لِعِبادِهِ وَ الطَّیِّباتِ مَنِ الرِّزْقِ قُلْ هِیَ لِلَّذینَ امَنُوا. (اعراف: 32)

ای رسول! بگو چه کسی زینت خدا را که برای بندگان خود بیرون آورده و نیز روزی‏های پاکیزه را حرام کرده است؟ بگو این برای کسانی است که ایمان آورده‏اند.

پیشوایان بزرگ اسلام نیز در این زمینه توصیه‏های ارزشمندی دارند، از آن جمله امام علی علیه‏السلام می‏فرماید:

لِیَتَزَیَّنَ أَحَدُکُمْ لاِءَخیهِ المُسْلِمِ إِذا أَتاهُ کَما یَتَزَیَّنُ لِلْغَریبِ الَّذی یُحِبُّ أَنْ یَراهُ فی أَحْسَنِ الْهَیْئَةِ.

آن گونه که هر یک از شما خود را برای بیگانه‏ای می‏آراید و دوست دارد او را در زیباترین شکل ببینند، باید برای برادر مسلمانش نیز خود را همان گونه بیاراید.

در سیره پیامبر خدا صلی‏الله‏علیه‏و‏آله آمده است که هرگاه ایشان قصد خروج از خانه یا پذیرفتن کسی را داشت، موی سر خود را شانه می‏زد، سرووضع خود را مرتب می‏کرد، خویشتن را می‏آراست و برای آنکه تصویر خود را ببیند، در ظرف آبی می‏نگریست. وقتی سبب این کار را می‏پرسیدند، می‏فرمود:

اِنَّ اللّه‏َ تَعالی یُحِبُّ مِنْ عَبْدِهِ إِذا خَرَجَ إِلی إخْوانِهِ أَنْ یَتَهَیّاَ لَهُمْ وَ یَتَجَمَّلَ.

خداوند متعال دوست دارد هنگامی که بنده‏اش به سوی برادرانش می‏رود، خود را برای دیدار آنان آماده کند و بیاراید.

پیام متن:

خداوند در قرآن مجید، تأکید فراوانی بر آراستگی آدمی دارد و در سیره رفتاری و معصومین علیهم‏السلام ، این شیوه پسندیده به روشنی دیده می‏شود.

راه رفتن با وقار و آرامش

۱۰.دین مقدس اسلام برای کوچک‏ترین مسائل زندگی انسان، برنامه تکاملی و رو به رشد دارد. از جمله این برنامه‏ها، سخنانی است که درباره چگونگی راه رفتن به پیروان خود سفارش می‏کند. در قرآن کریم از نشانه‏های بندگان واقعی خدا چنین آمده است:

وَ عِبادُ الرَّحْمنِ الَّذینَ یَمْشُونَ عَلَی الأَرْضِ هَوْنا.(فرقان: 63)

و بندگان خدای رحمان، کسانی هستند که روی زمین با فروتنی راه می‏روند.

باز در برخی آیه‏ها، خداوند متعال راه رفتن با غرور و خودپسندی را نکوهش کرده و فرموده است:

«وَ لا تَمْشِ فِی الأَرْضِ مَرَحا؛ با خودپسندی بر زمین راه مرو». (اسراء: 37)

در جای دیگر نیز به رعایت میانه‏روی هنگام راه رفتن دستور می‏دهد: «وَاقْصُدْ فی مَشْیِکَ؛ در راه رفتن خود، میانه رو باش». (لقمان: 19) یعنی نه چنان بی‏حال و کِسِل راه برو که تو را خوار و ناتوان بپندارند و نه چنان با شتاب حرکت کن که وقار و شخصیتت مخدوش شود. امام علی علیه‏السلام در همین موضوع فرموده است: «سُرْعَةُ الْمَشیِ یَذْهَبُ بِبَهاءِ الْمُؤْمِنِ؛ به تندی راه رفتن ارزش مؤمن را از بین می‏برد.» امام صادق علیه‏السلام نیز در بیانی جامع و شیوا، تصمیم درست و نیّت پاک را پیش از گام نهادن در هر راهی، نشانه خردمندی می‏داند و می‏فرماید:

«نفس خود را از گام برداشتن به سوی آنچه نباید به سویش بروی، باز دار و در حال راه رفتن، پیوسته در اندیشه و تفکر باش و هرگاه به شگفتی‏های آفرینش الهی برخوردی، از آنها پند گیر. در راه رفتن به هر سویی بی‏باک مباش و با ناز و تکبر راه مرو و چشمانت را از نگریستن به سوی آنچه شایسته دینت نیست، فروبند و بسیار خدا را یاد کن که در خبر آمده است: «مکان‏هایی که تو در آن به یاد خدا بوده‏ای، روز واپسین به نفع تو در نزد خدا گواهی می‏دهند و برایت از او طلب بخشش خواهند کرد، تا تو را وارد بهشت گردانند و نیز با دیگران، در راه، بسیار سخن مگوی که نشانه بی‏ادبی است. بدان که بسیاری از راه‏ها، کمین‏گاه‏ها و تجارت‏خانه‏های شیطان است. پس از شرش ایمن مباش و رفتن و باز گشتن خود را در طاعت خدایت بگذران؛ زیرا تمام حرکاتت در نامه عملت نوشته خواهد شد».

پیام متن:

راه رفتن همراه با آرامش و وقار، فروتنی، اندیشه و تفکر، از سفارش اسلام است.

۱۰.راه رفتن بندگان خدا، با كمال وقار و آرامى و به دور از شتاب زدگى:
وعِبادُ الرَّحمـنِ الَّذينَ يَمشونَ عَلَى الاَرضِ هَونـًا ... .[36] فرقان (25) 63